Czy to możliwe, by w mieście oddalonym od zatoki gdańskiej o ponad 150 km powstał port, do którego mogłyby wpływać niektóre statki morskie? Czy Bydgoszcz mogła stać się partnerem dla portów w Gdańsku i Gdyni? Dotarłem do ciekawego artykułu opublikowanego na łamach Dziennika Wieczornego 7 maja 1959 roku.

Jest rok 1959

Bydgoszcz liczy już ponad 200 tys. mieszkańców i rozwija się w trudnych warunkach peerelowskiej rzeczywistości. Jako jedną z szans rozwoju miasta uważano wówczas rozbudowę i modernizację bydgoskiego węzła wodnego. Dzięki tej gigantycznej inwestycji Bydgoszcz miała uzyskać bezpośredni dostęp do Wisły oraz… port morski.

W 1959 roku Bydgoszcz nie leżała jeszcze nad Wisłą, a Fordon był samodzielnym miasteczkiem.

Bydgoski Węzeł Wodny

Jest to zespół dróg wodnych leżących w granicach miasta Bydgoszczy. W jego skład wchodzą rzeki Brda, Wisła, Kanał Bydgoski, Kanał Górnonotecki i mniejsze strumienie oraz insfrastruktura hydrotechniczna. Węzeł ma bardzo duże znaczenie dla miasta – społeczne, gospodarcze, energetyczne oraz turystyczne.

W skali kraju węzeł leży na skrzyżowaniu ważnych dróg wodnych:

  • północ – południe: rzeka Wisła,
  • zachód – wschód (droga wodna Odra – Wisła): rzeki Warta i Noteć, Kanał Bydgoski, rzeka Brda.

Przez Bydgoszcz przebiegają także dwa międzynarodowe szlaki wodne:

  • E40: z Gdańska w górę Wisły do Warszawy, a dalej Bugiem do Brześcia, gdzie łączy się z drogą wodną prowadzącą przez Polesie do Dniepru,
  • E70: z Antwerpii do Kłajpedy – poprzez Holandię, Niemcy, Polskę, Rosję do Litwy.

Potencjał

Nic dziwnego, że władze dostrzegły potencjał gospodarczy drzemiący w naszym mieście.

Wg. Dziennika Wieczornego, rozbudowę węzła planowali także Niemcy w czasie II wojny światowej.

Do budowy portu morskiego na Wiśle, oprócz przebudowy węzła wodnego, konieczna była także regulacja brzegów Wisły i wybudowanie kilku zapór wodnych (patrz projekt Kaskada Dolnej Wisły ). Według planów, port miał być zlokalizowany między ujściem Brdy do Wisły, a Solcem Kujawskim.

Po przeprowadzeniu tych ogromnych inwestycji do bydgoskiego portu nad Wisłą miały zawijać nieduże statki morskie o pojemności do 3000 ton, a bydgoski węzeł wodny miał być zdolny do przepuszczania barek o masie do 1000 ton. Przez nasze miasto miało rocznie przepływać nawet 3 mln ton towarów.

 

Którędy do portu?

Wariant I zakładał budowę kanału pod skarpą na północnych rubieżach miasta, ok. 5 km na północ od Brdy, za obecnym Leśnym Parkiem Kultury i Wypoczynku. Kanał miał mieć długość 22 km. Ten wariant zakładał budowę niezbędnych 8 mostów i 1 akweduktu. W przypadku realizacji tego wariantu, cały ruch tranzytowy zostałby wyprowadzony poza centrum miasta.

Wariant II przewidywał poszerzenie i zmianę geometrii istniejącego koryta Brdy wraz z budową nowych, większych śluz. Ten projekt miał dwie wady. Duży ruch statków i barek przez miasto sprowadziłby rolę Brdy wyłącznie do trasy transportowej. Można by więc zapomnieć o bydgoskim uroczym waterfroncie, będącym jedną z wizytówek naszego miasta.

Drugą wadą tego wariantu był fakt, że zabrakłoby wody na odcinek Brdy płynący przez Bydgoską Wenecję – konieczne byłoby doprowadzanie wody rurami. Trudno mi zrozumieć, dlaczego zdaniem Dziennika Wieczornego realizacja tego wariantu byłaby korzystniejsza dla miasta. Prawdopodobnie doprowadziłaby do nieodwracalnych zmian w krajobrazie centrum miasta. Ciężko mi też uwierzyć w efektywność pomysłu doprowadzania wody rurami do Młynówki.

 

Dziennik Wieczorny

Wycinek z wydania z 7 maja 1959 roku, strona 3. Koniecznie kliknij, by powiększyć zdjęcie.

W czasach PRL pomysł powracał jeszcze co najmniej kilka razy.

Dziś

Minęło blisko 60 lat od publikacji tych planów. Ruch tranzytowy na Brdzie praktycznie nie funkcjonuje, a z planu budowy Kaskady Dolnej Wisły zrealizowano tylko 1 etap – wybudowano zaporę we Włocławku. Pomimo tego co jakiś czas pojawiają się koncepcje budowy nowego portu na Wiśle – właśnie między Bydgoszczą, a Solcem Kujawskim – również obecnie. Ale to już inna historia. Co sądzicie o pomyśle budowy dużego portu w naszym mieście? Czy transport wodny może wrócić do łask w naszym kraju? Jak oceniacie pomysł budowy portu MORSKIEGO? Piszcie!