Jest rok 1949. Minęły 4 lata od zakończenia wojny. Życie w Bydgoszczy wraca do normy, wszyscy starają się odnaleźć w nowej rzeczywistości. Jednym z najważniejszych powojennych zadań było szybkie przywrócenie funkcjonalności komunikacji tramwajowej, która była podstawowym środkiem transportu bydgoszczan.

W trudnym powojennym okresie, w miarę skromnych możliwości starano się remontować mocno zniszczone torowiska i wozy tramwajowe.

W „Ziemi pomorskiej” z dnia 2.12.1948r. przeczytałem o głównych problemach komunikacji tramwajowej, wśród których wymienione zostały: przestarzały tabor i brak możliwości sprowadzenia fabrycznie nowych wozów, a także wąskie i kręte ulice uniemożliwiające budowanie linii dwutorowych. Znalazłem tam również zapowiedź inwestycji, m.in. modernizacji części ulicy Chodkiewicza wraz z torowiskiem, a także wybudowanie linii tramwajowej wzdłuż ulicy Lelewela i Jurasza.

Nowa trasa liczyła ok. 500 metrów. Biegła od ulicy Chodkiewicza, ulicami Lelewela i Jurasza, do szpitala. Trasę oddano do użytku 15.12.1949 roku i od razu skierowano na nią linię 4.

Tramwaje kursowały wówczas na trasach:
1. Dworzec – Okole
2. Toruńska – Bielawki
3. Wilczak – Bartodzieje Wielkie
4. Dworzec – Szpital
Przed uruchomieniem nowej trasy, linia 4 kursowała z dworca na Bielawki.

 

 

Według pierwotnych planów, linia miała zostać uruchomiona 20 grudnia – dzień przed 70 urodzinami Józefa Stalina. Według doniesień Gazety pomorskiej, pracownicy MZK postanowili uczcić jego urodziny wzmożonym wysiłkiem w pracy zawodowej i ideologicznej. Tym sposobem przygotowano dekoracje, które 21 grudnia miały ozdobić budynki MZK, dział drogowy już 15 grudnia zakończył prace na ul. Lelewela i Jurasza, natomiast robotnicy warsztatów zobowiązali się do 21 grudnia oddać do dyspozycji kompletnie wyremontowaną przyczepę tramwajową.

 

Dzięki uruchomieniu tej linii, został poprawiony dojazd do Szpitala Miejskiego. Do tej pory pasażerowie udający się do szpitala, wysiadali z tramwaju linii 4 na skrzyżowaniu ul. Chodkiewicza i Lelewela, a dalej szli pieszo ok. 500 metrów polną drogą. Dzięki tej inwestycji tramwaj dowoził ich pod samą bramę szpitala. Nowa linia była jednorotowa. W późniejszym okresie na jej końcu wybudowano mijankę.

Linia 4 kursowała do szpitala nieprzerwanie do 22.09.1969 roku – do rozpoczęcia remontu i modernizacji pierwszego odcinka ulicy Chodkiewicza. Podczas remontu kursowała na trasie skróconej z dworca do ul. Chodkiewicza i na zmienionej trasie do stadionu Zawiszy. Linia wróciła na swoją trasę 4.10.1970 roku. Sprawdźmy co o remoncie pisała Gazeta pomorska.

 

W 1974 roku rozpoczęła się modernizacja kolejnego odcinka ulicy Chodkiewicza. W efekcie na całej długości ulicy powstało podwójne torowisko zakończone pętlą. Niestety podczas prac torowisko do szpitala przy ul. Jurasza zostało odcięte od reszty sieci i linia 4 już nie wróciła na dawną trasę. Po zakończeniu remontu, linię 4 skierowano na nową pętlę na końcu ulicy Chodkiewicza. Warto w tym miejscu wspomnieć, że zmodernizowana trasa na ul. Chodkiewicza była o ok. 200 metrów krótsza, by nie przecinała ul. Szerokiej (obecnie Wyszyńskiego; droga krajowa nr 5). W ten sposób zakończyła się krótka historia historia trasy tramwajowej do Szpitala Miejskiego. Dodam, że istniały plany budowy pętli przy szpitalu, ale jego dyrekcja obawiała się, że zawracające tramwaje będą negatywnie wpływały na komfort pacjentów. Drugim powodem likwidacji linii, był fakt, po wąskim łuku z ul. Chodkiewicza w Lelewela mogły się poruszać tylko tramwaje typu N. Bez przebudowy całego skrzyżowania na ulicę Lelewela nie mógłby wjechać żaden nowoczesny tramwaj. Oba fakty zaważyły na decyzji o likwidacji torowiska na tej ulicy.

Sprawdziłem co o samym remoncie ulicy Chodkiewicza pisała Gazeta pomorska i Ilustrowany Kurier Polski.

 

Jak zmienił się układ linii tramwajowych po likwidacji torowiska na ul. Lelewela i Jurasza? Warto porównać te schematy ze schematami z roku 1949 – od tego czasu sieć tramwajowa znacznie się powiększyła, głównie dzięki oddaniu do użytku w 1953 roku zespołu linii „Brda”.

 

Z kolei 1 stycznia 1975 roku otwarto nową trasę, od węzła przy ul. Szarych Szeregów na Wyżyny. Ale to już inna historia.

 

Dzisiaj

A jak ulice Lelewela i Jurasza wyglądają dzisiaj, ponad 40 lat po likwidacji linii tramwajowej? Prześledźmy przebieg obu ulic, od skrzyżowania z ulicą Chodkiewicza, gdzie tramwaje linii 4 jadące z dworca głównego skręcały w prawo w kierunku szpitala, przez skrzyżowanie z ulicą Powstańców Wielkopolskich, aż do bramy szpitala.